X
تبلیغات
علوم تربیتی - مراحل برنامه ريزي درسي

الف:تدریس توضیحی :(expository teaching)

تدریس توضیحی عبارت است از:انتقال مستقیم اطلاعات به دانش آموزان به وسیله موادآموزشیچاپ شده (کتاب و جزوه) یا به وسیله ی سخنرانی .روش تدریس توضیحی طی قرن ها رایج ترین شیوه مورد استفاده در کلاس درس بوده است.

این شیوه چندین حسن دارد:

1-       مقرون به صرفه بودن :تعداد یادگیرنده بیشتری می توانند در کلاس درس شرکت کنند.

2-       -انعطاف پذیری :اگر چه مطالب چاپ شده در کتاب درسی ثابت است ولی معلم می تواند با انعطاف پذیری مطالب را ارائه دهد.مفاهیم و مشکل را می تواند بیشتر توضیح دهد و با ارائه مثالهایی از وقایع روز آنها را قابل فهم سازد.

علی رغم محاسن ایراداتی هم وارد است:

1-دریافت غیرفعالان اطلاعات:  تحقیقات در زمینه یادگیری به اثبات رسانده استکه از مشارکت فعالانه دانش آموزان در جریان یادگیری ،مانند انجام کارهای عملی ،نوشتن یا بحث کردن ،نتایج بهتری حاصل می شودتا دریافت غیرفعالانه اطلاعات از طریق قرائت یا گوش دادن .

2-خودداری: از دانش آموزانی که در کلاس درس به شیوه ی سخنرانی حضور دارند ،انتظار می رود که به آرامی در جای خود بنشینند .چنین رفتاری در طی زمان فضای خستگی آفرین در کلاس درس ایجاد می کند.

ب)یادگیری اکتشافی :  (Inquiry teaching)

در یادگیری اکتشافی فراگیرنده نسبت به روش تدریس توضیحی فعال تر است. این شیوه ی یادگیری ،فراگیرنده برای یافتن راه حل مسائل مشخص و یا یافتن ارتباط ساختی بین عوامل مختلف ،باید اطلاعات را به نحو معنی داری سازمان دهد.

ج)تدریس به روش تشکیل گروههای کوچک: (small groups teaching )

روش دیگری که برای تدریس می توان به کار برد تقسیم کلاس درس به گروههای کوچک است که هریک مستقل از دیگری کار کنند.در چنین وضعی به جای انتقال دهنده دانش ،هماهنگ کننده و هادی فعالیت های یادگیری است.

د)روش یاددهی- یادگیری انفرادی:(individualized instruction)

 یادگیری عملی است که در درون هر فرد انجام می پذیرد . نتایج حاصل از یادگیری تنها از طریق تغییرات رفتاری که در فرد به وجود می آید. قابل سنجش است.

ه )یادگیری تسلط یاب :(learning for mastery)

 یکی از فنون موفقیت آمیز در امر یادگیری ،راهبردیادگیری ،تسلط یاب است . این شیوه یادگیری براین پیش فرض ،پایه ریزی شده است که اکثریت دانش آموزان قادر به فراگرفتن غالب هدفهای یادگیری یک برنامه درسی هستند ولی زمان لازم برای تسلط یافتن به مطالب یادگیری برای دانش آموزان مختلف متفاوت است.به طور کلی ،ویژگی های عمده این راهبرد ”}یاددهی –یادگیری“بدین قرار است:آموزش در چارچوب کلاس درس انجام گیرد و جدول زمان تدریس مطالب برای کلیه دانش آموزان یکسان است.

و) بازی های آموزشی :

کلمن (coleman.1967 )  این روش را بیشتر در تعلیم و تربیت موثر می داندکه به شرح ذیل می باشد.1)ایفای نقش :ایفای نقش برای تدریس آرا و عقاید ،دیدگاه ها و القای انگیزه های دیگران به دانش آموزان موثر است.در ایفای نقش از فراگیرنده خواسته می شود تا در مقام دفاع از نظر یک فرد برآید و یا نقش فردی معین را ایفا کند.در زمینه تعلیم و تربیت از جمله نقش های رایج معمولا ،یا ایفای نقش والدین هنگام درگیری با فرزند است یا بازیگر منعکس کننده دیدگاه ها و نظرهای یک شخصیت تاریخی و ادبی است. 2)شبیه سازی : یک مساله فرضی که شبیه واقعیت های زندگی باشد ،برای دانش آموز طرح می شود.سپس از او خواسته می شودکه باید کار بستن برخی قواعد ،برای مساله چاره جویی نماید.در مواردی که شبیه سازی به کار برده می شود فراگیرنده غالبا راه حل های گوناگونی را مورد نظر قرار  می دهد.

3) بازی های عملی :برخی اوقات می توان واقعیات و اصول را به عنوان قسمتی از یک بازی آموخت.هنگام بازی ،دانش آموز می تواند مهارت هایی را فراگیرد که جزو هدفهای یادگیری برنامه درسی است.                 

  4) آموزش برنامه ای : در روش آموزش برنامه ای ،موادآموزشی به واحدهای کوچک تقسیم می شودکه چهارچوب یا گام نامیده می شود .این شیوه آموزشی توسط استولورو (Stolurow,1969) بیان شده است.

D) مواد و وسايل آموزشي و سازماندهي آنها

الف)اجزای بسته آموزشی:یکی از ساده ترین موادآموزشی که بوسیله گروه برنامه درسی تولید می شود ”راهنمای معلم ”است.   معمولا بسته آموزشی شامل موادآموزشی انفرادی مانند:کتاب درسی ،برگه های تمرین و موادکمکی است.غالبا مواد آموزشی مورد استفاده گروهی مانند لوحه ،اسلایدو دیگر وسایل کمک آموزشی نیز در بسته آموزشی گنجانده می شود.                 

  1-مواد یادگیری انفرادی فراگیرنده:مانند کتاب درسی یا کتاب تمرین

 2-راهنمای تدریس: مهمترین جزو بسته آموزشی به شمار می آید.

3- آزمون یا ابزار اندازه گیری تشخیصی:که برای تعیین سطح معلومات آموخته شده دانش آموزان مورد استفاده قرار می گیرد

4-وسایل آموزشی مورد استفاده در کلاس درس :که برسه نوع می باشد:

الف-وسایل نمایشی    

  ب-وسایل مرجع          

  ج-وسایل گروهی

الف-وسایل نمایشی :از جمله وسایل نمایشی که برای آموزش در کلاس درس به کار برده می شود .پوستر،اسلاید،موادشیمیایی و ..

ب-وسایل مرجع : کتاب های مرجع ،مدارک و اطلاعات مرجع

 ج-وسایل گروهی : برای مثال ،یک بازی آموزشی که توسط 3 تا 5 دانش آموز باید اجرا شود از جمله وسایل آموزشی گروهی به حساب می آید.

5) تجهیزات دیداری –شنیداری :نوارهای صوتی یا تصویری و... را می توان قسمتی از تجهیزات کلاس درس منظور داشت.

ب -سازمان دهی مواد آموزشی :  سازمان دهی مواد آموزشی شامل دو فرآیند متفاوت است: اولا موادباید گردآوری و برای تولید آماده شود.انجام این امر مستلزم تصمیم گیری درباره چگونگی شکل عرضه مواد و نظم واحدهای درسی مختلف در کلاس است ثانیا : توالی که برحسب آن باید مواد (مطالب درسی )در کلاس عرضه شود،لازم است تعیین گردد. در مورد طریقه عرضه مواد آموزشی ،دو شیوه عمده برای آرایش مطالب متداول است. ” خطی و پیمانه ای ”

سه شیوه اساسی برای سازمان دهی :تنظیم برنامه براساس موضوع درسی ،پایه مشترک مطالب درسی و فعالیت های یادگیری

 

 

E) ارزیابی تکوینی مواد و وسایل آموزشی:

الف : ارزیابی در موقع تدوین برنامه درسی :1-ارزیابی نمونه برنامه       2-آزمایش اولیه برنامه  3-اجرای آزمایش برنامه

 

 

مرحله ارزیابی

 

مواد برنامه

 

 

تعداد كلاسهاي نمونه

 

نقش

 

ارزیابی نمونه برنامه

 

 

اجزای نمونه برنامه

 

1الی 2

 

 

انتخاب فعالیت های یادگیری

 

آزمایش اولیه برنامه

 

پیش نویسی قسمت عمده ای از برنامه

 

4 الی 6

 

تعدیل برنامه

 

اجراي آزمايشي برنامه

 

نسخه ماقبل تمام نسخه نهایی

 

30 الي50

 

تعیین شرایط لازم برای برنامه

 

ب) نوع داده های مورد استفاده در ارزیابی تکوینی :

1-داده های مبتنی بر قضاوت

     2 -داده های مبتنی بر مشاهده    

     3-داده های مبتنی بر عملکرد

 4- اطلاعات جامع از منابع گوناگون

    ( F  

الف : جنبه های اشاعه برنامه درسی

1-شبکه انتقال  و توزیع برنامه

2-آموزش ضمن خدمت معلمان 

3- تربیت معلم برای برنامه درسی

     4- مسوولان امور اداری

 5- نقش امتحانات کشوری

 

ب:گزینه هایی برای سازماندهی :

1- الگوی مرکز ملی برنامه ریزی درسی و اقمار آن

     2-الگوی مراکز منطقه ای برنامه ریزی درسی

     3-ارتباط  با معلمان از طریق سمینارهای سالانه

      4 –بازید های مداوم

J ) نظارت و بازنگری :

الف )تجدید نظر و تکمیل مواد درسی

ب)کنترل کیفیت برنامه درسی

ج)بازنگری : کفایت و تناسب یک برنامه درسی بستگی به زمان دارد برنامه ای که در زمان ،مناسب شناخته شود ممکن است در زمان دیگر مناسب نباشد.

 

نتیجه گیری :  اکنون با دانش روز افزون و بهره گیری از فنون مختلف و بکارگیری روش های متعدد به این نتیجه رسیدیم که برای رشد و شکوفایی علم بشر و پیشرفت و ترقی آنان باید در چهارچوب نظام تعلیم و تربیت هدفمند حرکت کنیم تا با نقطه نظرهای گوناگون درباره سازماندهی ،ارزیابی و نظارت برنامه درسی را بازنگری کنیم .

+ نوشته شده در سه شنبه هفتم دی 1389ساعت 20:43 توسط دکتر محمد غفاری مجلج |